Zmiany w VAT od 2019 roku

W 2019 r. doszło do szeregu istotnych zmian w rozliczeniach podatku VAT, skutkujących innym niż do tej pory zasadami składania VAT-ZZ, VAT-ZT, rozliczeniami ulgi na złe długi, czy zasadami ewidencjonowania usług elektronicznych, nadawczych lub telekomunikacyjnych. Inaczej niż do tej pory rozlicza się również przekazanie bonów, uprawniających do określonych świadczeń lub towarów.

Brak obowiązku składania wniosków VAT-ZT i VAT-ZZ

Podatnik uprawniony jest od 2019 r. do zwrotu VAT bez składania w tym celu umotywowanych wniosków. Dzięki takiej zmianie nie ma już obowiązku przekazywać:

  • wniosku o zwrot podatku VAT (VAT-ZZ)
  • wniosku o przyspieszenie zwrotu podatku VAT (VAT-ZT).

W efekcie bez wniosku zwrot podatku przysługuje obecnie również podatnikom:

  • dokonującym dostawy towarów lub świadczenia usług poza terytorium kraju i niedokonującym sprzedaży opodatkowanej ,przysługuje zwrot kwoty podatku naliczonego – w terminie 60 dni,
  • nie wykonującym w okresie rozliczeniowym czynności opodatkowanych na terytorium kraju oraz czynności poza terytorium kraju – w terminie 180 dni (pozostaje wniosek o przyspieszenie do 60 dni przy złożeniu zabezpieczenia majątkowego).

Jednocześnie zastosowanie znajdują nowe wersje deklaracji VAT-7 i VAT-7K, nie zawierające załączników VAT-ZT i VAT-ZZ

Ulga za złe długi – łatwiej odzyskać VAT od nierzetelnych kontrahentów

Skróceniu ulega termin wyczekiwania, po którym obowiązkową staje się korekta podatku VAT odliczonego z transakcji przez nierzetelnego kontrahenta, który nie płaci za towar lub usługę. W przypadku nieuregulowania należności wynikającej z faktury dokumentującej dostawę towarów lub świadczenie usług na terytorium kraju w terminie 90 dni od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze, dłużnik jest obowiązany do korekty odliczonej kwoty podatku wynikającej z tej faktury. Korektę przeprowadzić musi w rozliczeniu za okres, w którym upłynął 90 dzień od dnia upływu terminu płatności określonego w umowie lub na fakturze.

Korekta nie jest obowiązkowa, jeżeli dłużnik uregulował należność najpóźniej w ostatnim dniu okresu rozliczeniowego, w którym upłynął 90 dzień od dnia upływu terminu płatności tej należności. Korekta nie ma zastosowania również gdy dłużnik w ostatnim dniu miesiąca, w którym upływa 90 dzień od dnia upływu terminu płatności, jest w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji.

Natomiast w przypadku częściowego uregulowania należności w terminie 90 dni od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze, korekta dotyczy podatku naliczonego przypadającego na nieuregulowaną część należności.

Usługi elektroniczne, nadawcze, telekomunikacyjne – zmiana zasad rozliczeń

Miejscem świadczenia usług telekomunikacyjnych, usług nadawczych i usług elektronicznych na rzecz podmiotów niebędących podatnikami jest miejsce, w którym podmioty te posiadają siedzibę, stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu. Od 2019 r., miejsce siedziby usługodawcy będzie miejscem rozliczenia usługi w przypadku gdy łącznie są spełnione następujące warunki:

  • usługodawca posiada siedzibę działalności gospodarczej, a w razie braku takiej siedziby - stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu, tylko na terytorium jednego państwa członkowskiego;
  • usługi są świadczone na rzecz podmiotów niebędących podatnikami, posiadających siedzibę, stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium państwa członkowskiego usługodawcy;
  • całkowita wartość usług świadczonych na rzecz podmiotów niebędących podatnikami, pomniejszona o kwotę podatku, nie przekroczyła w trakcie roku podatkowego ani w poprzednim roku podatkowym kwoty 10 000 euro lub jej równowartości wyrażonej w walucie krajowej państwa członkowskiego nabywców, przy czym w przypadku usługodawcy posiadającego siedzibę działalności gospodarczej, a w razie braku takiej siedziby - stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu, tylko na terytorium kraju wyrażona w złotych równowartość kwoty w euro wynosi 42 000 zł.

Podatnicy mogą wskazać jako miejsce świadczenia usług kraj siedziby usługobiorców również przy świadczeniu usług poniżej limitu. Polscy usługodawcy wskazują miejsce świadczenia usług w ten sposób przez złożenie naczelnikowi urzędu skarbowego pisemnego zawiadomienia o takim wyborze do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano tego wyboru, jednak nie mogą wówczas zmienić miejsca świadczenia usług wcześniej niż po upływie 2 kolejnych lat, licząc od dnia wykonania pierwszej usługi, dla której miejsce świadczenia zostało określone w sposób wskazany zgłoszeniem. Podatnik może cofnąć taki wybór - po uprzednim pisemnym zawiadomieniu przed początkiem miesiąca, w którym rezygnuje się z określania miejsca świadczenia usług.

Podatnicy muszą prowadzić ewidencję, na podstawie której można określić wartość świadczonych przez nich usług telekomunikacyjnych, usług nadawczych i usług elektronicznych, przy czym ewidencja powinna zapewnić wskazanie usługi, w związku ze świadczeniem której nastąpiło przekroczenie kwoty limitu i rozliczenia usługi powyżej wartości 10.000 euro (42.000 zł). W sytuacji, gdy podatnik złożył oświadczenie, że nie zamierza korzystać z odmiennej zasady rozliczenia i nie będzie stosował limitu, ewidencji prowadzić nie musi.

Inne zasady ustalania powiązań między podmiotami 

Według zasad obowiązujących od 2019 r. przez powiązania, wpływające na ustalanie podstawy opodatkowania w wartości wyższej lub odpowiednio niższej niż ustalona przez podmioty, rozumie się powiązania:

  1. Relacje między podmiotami:
    I) z których jeden podmiot wywiera znaczący wpływ na co najmniej jeden inny podmiot, lub
    II) podmioty, na które wywiera znaczący wpływ:
    a) ten sam inny podmiot lub
    b) małżonek, krewny lub powinowaty do drugiego stopnia osoby fizycznej wywierającej znaczący wpływ na co najmniej jeden podmiot, lub
  2. spółkę niemającą osobowości prawnej i jej wspólników, lub
  3. podatnika i jego zagraniczny zakład;
  4. wynikające ze stosunku pracy;
  5. wynikające z tytułu przysposobienia.

Dodatkowo, w przypadku korzystanie przez podatników ze zwolnienia podmiotowego, gdy między podatnikiem, a kontrahentem istnieją powyższe powiązania, które wpływają na wykazywaną przez podatnika w transakcjach z tym kontrahentem wartość sprzedaży w ten sposób, że jest ona niższa niż wartość rynkowa, to w takich sytuacjach uwzględnia się wartość rynkową tych transakcji. Innymi słowy, wpływ powiązań (zaniżenie wartości transakcji) na nieprzekraczanie limitu 200.000 zł zwolnienia podmiotowego skutkuje urynkowieniem takich transakcji powiązanych.

Usługi zarządzania PPK zwolnione z VAT

Zwolnione z podatku pozostają usługi zarządzania pracowniczymi planami kapitałowymi, w rozumieniu ustawy z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (Dz.U. poz. 2215).

Rozliczenie bonów jednego i różnego przeznaczenia

W przypadku bonów jednego przeznaczenia już sam transfer bonu we własnym imieniu uznaje się za dostawę towarów lub świadczenie usług, których ten bon dotyczy. Podatek występuje zatem już w chwili wydania bonu - obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania transferu bonu jednego przeznaczenia. Nie ma przy tym znaczenia, czy transfer prowadzony jest przez podatnika czynnego, czy też rozliczającego się metodą kasową w VAT – zapłata za bon lub towar nie jest istotą powsania obowiązku podatkowego. Natomiast faktycznego przekazania towarów lub faktycznego świadczenia usług w zamian za bon nie uznaje się za niezależną transakcję w części, w której wynagrodzenie stanowił bon. Oznacza to, że gdy bon taki jest realizowany – podatek nie wystąpi drugi raz.

Gdy dochodzi do przekazania bonu w imieniu innego podatnika (np. na zlecenie) – wówczas uznaje się, że taki transfer stanowi dostawę towarów lub świadczenie usług, których ten bon dotyczy, dokonane przez podatnika, w imieniu którego działa podatnik. Ostateczny podatek płaci zatem wystawca bonu, a nie transferujący.

Inaczej jest natomiast przy bonie różnego przeznaczenia. Tu dopiero faktyczne przekazanie towarów lub faktyczne świadczenie usług dokonane w zamian za bon różnego przeznaczenia przyjmowany przez dostawcę lub usługodawcę jako wynagrodzenie lub część wynagrodzenia podlega opodatkowaniu podatkiem. Nie podlega opodatkowaniu podatkiem wcześniejszy transfer bonu różnego przeznaczenia.

Jako bon jednego przeznaczenia rozumie się bon, w przypadku którego miejsce dostawy towarów lub świadczenia usług, których bon dotyczy, oraz kwota należnego podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze z tytułu dostawy tych towarów lub świadczenia tych usług są znane w chwili emisji tego bonu.

Nowych zasad nie stosuje się do bonów wyemitowanych przed dniem 1 stycznia 2019 r.

Podatnik z zakazami prowadzenia działalności będzie wykreślany z urzędu bez powiadamiania

Doszło do modyfikacji zasad, w których nie dochodzi do rejestracji podmiotu jako podatnika VAT oraz podatnik ten zostaje z rejestru wykreślony. Naczelnik urzędu skarbowego nie dokonuje rejestracji podmiotu jako podatnika VAT bez konieczności zawiadamiania podmiotu, jeżeli wobec tego podmiotu sąd orzekł, na podstawie odrębnych przepisów, zakaz prowadzenia działalności gospodarczej. Podobnie, podstawą wykreślenia z urzędu podatnika z rejestru jako podatnika VAT bez konieczności zawiadamiania o go o tym jest sytuacja, w której sąd orzekł, na podstawie odrębnych przepisów, zakaz prowadzenia działalności gospodarczej.