Zmiany w VAT w 2018 roku

Nowelizacje VAT uchwalone jeszcze przed rokiem 2018, a także te, które weszły w życie w trakcie roku, wpływają na obecny kształt przepisów podatku od towarów i usług. Zmiany są istotne i podatnicy, którzy nie znają ich brzmienia muszą się liczyć z bardzo poważnymi konsekwencjami karnymi skarbowymi.

Zmiany w podatku VAT obowiązujące od 1 stycznia 2018 r.

Zmiany obowiązujące od początku roku koncentrują się na następujących kwestiach:

1. Wprowadzenie obowiązku wysyłki deklaracji VAT-7 i VAT-7K wyłącznie elektronicznie. Jeszcze w roku 2017 obowiązek wysyłki deklaracji elektronicznie nie obejmował podatników, którzy:

  • nie musieli zarejestrować się jako podatnik VAT UE;
  • nie byli dostawcami towarów lub świadczącymi usługi, dla których podatnikiem był nabywca zgodnie z art. 17 ust.1 pkt 7 i 8 ustawy o VAT lub nabywcą tych towarów lub usług;
  • nie musieli składać deklaracji, zeznań, informacji oraz rocznego obliczenia podatku za pomocą środków komunikacji elektronicznej w podatku PIT i CIT elektronicznie ze względu na to, że pozostawali płatnikiem podatku dla nie więcej niż 5 podatników.

W 2018 r. wszyscy podatnicy mogą wysyłać deklaracje VAT elektronicznie.

Forma wysyłki deklaracji VAT w 2018 r.
Rodzaj deklaracji Wysyłka wyłącznie elektronicznie Dopuszczalna każda forma wysyłki
VAT-7 V  
VAT-7K V  
VAT-8 V  
VAT-9M V  
VAT-14 V  
VAT-27 V  
VAT-R   V
VAT-Z   V
VAT-UE   V
VAT-UEK   V
VAT-26   V
VAT-REF V  
VAT-23 V  
VAT-11   V
VAT-10   V

Jednocześnie nie uległy zmianie zasady podpisywania deklaracji wysyłanych elektronicznie. Oznacza to, że zamiast kwalifikowanego podpisu elektronicznego wysyłka przez podatnika będącego osobą fizyczną, płatnika będącego osobą fizyczną lub podmiot będący osobą fizyczną dotyczyć może wyłącznie VAP-1; VAT-7, VAT-7K,VAT-8, VAT-9M; VAT-10; VAT-11; VAT-12; VAT-23; VAT-26; VAT-27; VAT-UE; VAT-UEK. Pozostałe deklaracje wysyłać można elektronicznie wyłącznie przy wykorzystaniu podpisu kwalifikowanego. Podobnie tylko przy użyciu tego podpisu wysyłki dokonać mogą biura rachunkowe, reprezentancji procesowi i podatkowi oraz we własnym imieniu osoby inne niż fizyczne.

Proporcja w rozliczaniu VAT częściej niż do tej pory. Od 2018 r. w przypadku jednostki samorządu terytorialnego proporcję dla odliczenia VAT od czynności podlegających oraz niepodlegających VAT ustala się odrębnie dla każdej z jednostek organizacyjnych – poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego.

Jednostkami organizacyjnymi samorządu terytorialnego są dla rozumienia tej zasady:

  • utworzone przez jednostkę samorządu terytorialnego samorządowe jednostki budżetowe lub samorządowe zakłady budżetowe;
  • urząd gminy, starostwo powiatowe, urząd marszałkowski.

JPK_VAT dla wszystkich podatników. W 2018 r. dane wykazywane w ewidencji zakupu i sprzedaży VAT posłużyć muszą wszystkim podatnikom VAT czynnym do przygotowywania raportu z czynności opodatkowanych w postaci jednolitego pliku kontrolnego (JPK_VAT). Do końca 2017 r. obowiązek ten nie dotyczył średnich, małych i mikroprzedsiębiorców. Obecnie również oni są zobowiązani do wysyłki raportów do 25 dnia miesiąca po miesiącu rozliczeniowym (nie ma przy tym znaczenia, czy podatek opłacany jest miesięcznie czy kwartalnie). JPK_VAT wysyłają zatem wszyscy podatnicy z wyjątkiem podatników wykonujących wyłącznie czynności zwolnione od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 (zwolnienia przedmiotowe z VAT) lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3 oraz podatników, u których sprzedaż jest zwolniona od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 lub 9 (ze względu na obrót do 200.000 zł).

Zmiany w VAT od 13 stycznia 2018 r.

Zmianie ulegają restrykcyjnie respektowane przepisy o wyrejestrowaniu podatników podatku VAT. Naczelnik urzędu skarbowego przywraca zarejestrowanie podatnika, jako podatnika VAT czynnego bez konieczności składania zgłoszenia rejestracyjnego, jeżeli podatnik udowodni, że prowadzi opodatkowaną działalność gospodarczą oraz, w przypadku niezłożenia deklaracji pomimo takiego obowiązku, niezwłocznie złoży brakujące deklaracje. Wprowadzone zostają ograniczenia w rejestracji podmiotów które mogą wykorzystywać działalność banków do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi a także rejestr podatników, które nie zostały zarejestrowane lub które wykreślono z listy.

Zmiany w VAT od 19 stycznia 2018 r.

Wprowadzono zmiany związane z handlem produktami około medycznymi co do stosowania 8% stawki podatku VAT. Zakładają one uchylenie preferencyjnej stawki VAT na następujące wyroby:

  • Wyroby higieniczne lub farmaceutyczne (włączając smoczki), z gumy innej niż ebonit (PKWiU 22.19.71.0),
  • Związki siarki organiczne i pozostałe związki organiczno-nieorganiczne - wyłącznie cysteina, cystyna i ich pochodne (PKWiU ex 20.14.51.0),

Jednocześnie jednak przepisy wprowadzają w to miejsce szerszą niż do tej pory preferencję w zakresie 8% stawki VAT, obejmując nią:

  • Smoczki dla niemowląt i dzieci, w szczególności przeznaczone do celów medycznych (bez względu na PKWiU),
  • Soczewki kontaktowe; soczewki okularowe ze szkła i innych materiałów – służące do korekty wzroku (PKWiU ex 32.50.41.0).

Wyroby nie uznawane za wyroby medyczne częściej niż do tej pory będą obejmowane podstawową stawką podatku VAT. Jednocześnie jednak zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Finansów szerzej definiować należy jednak wyroby medyczne, zgodnie z definicją prawa medycznego, a nie ustaw podatkowych. W takim bowiem wypadku nie musi być on szczegółowo wskazany w ustawie o VAT jako korzystający z preferencji w stawce podatku lecz ma spełniać definicję ogólną wyrobu medycznego – czyli produktu przeznaczonego do określonych medycznych celów, nie tylko ściśle do ratowania życia. 

Zmiany w podatku VAT obowiązujące od 1 lipca 2018 r.

Split payment czyli nowe dane na fakturze i nowe zasady opłacania podatku od prowadzonych czynności opodatkowanych.

Dla płatności realizowanych od dnia 1 lipca 2018 r. (nawet tych wynikających ze zdarzeń wcześniejszych) udostępniany musi zostać klientom mechanizm podzielonej płatności. Polega on na tym, że

  • zapłata kwoty odpowiadającej całości albo części kwoty podatku wynikającej z otrzymanej faktury jest dokonywana na rachunek VAT;
  • zapłata całości albo części kwoty odpowiadającej wartości sprzedaży netto wynikającej z otrzymanej faktury jest dokonywana na rachunek bankowy albo na rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, dla których jest prowadzony rachunek VAT, albo jest rozliczana w inny sposób.

Nabywca może, lecz nie musi korzystać z zapłaty kwoty podatku z faktury na osobny rachunek VAT, natomiast dostawca – ma obowiązek taką możliwość mu udostępnić podając dane na taką płatność na wystawionej fakturze.

Dysponowanie środkami zgromadzonymi na rachunku VAT pozostanie ograniczone do celów zapłaty podatku, a ewentualne inne dyspozycje odbywać się mogą wyłącznie po uzyskaniu zgody ze strony organów skarbowych.

Podzielona płatność
Zalety po stronie sprzedawcy Zalety po stronie nabywcy (opłacającego fakturę)
Przyspieszona płatność z rachunku VAT to niższa kwota zobowiązania podatkowego Nie stosuje się odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania – art. 105a VAT
Rachunek VAT wolny jest od opłat i prowizji dla banku Nie stosuje się naliczenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w wysokości odpowiadającej 30% kwoty zaniżenia zobowiązania podatkowego albo kwoty zawyżenia zwrotu różnicy podatku, zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku do obniżenia podatku należnego za następne okresy – 112b VAT
Środki pieniężne zgromadzone na rachunku VAT mogą być, zgodnie z ustaleniami stron, oprocentowane Nie stosuje się dodatkowego zobowiązania w wysokości 100% ww. kwoty gdy zaniżenia zobowiązań wynikają z faktur, które:
1) zostały wystawione przez podmiot nieistniejący,
2) stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych czynności,
3) podają kwoty niezgodne z rzeczywistością - w części dotyczącej tych pozycji, dla których podane zostały kwoty niezgodne z rzeczywistością,
4) potwierdzają czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i art. 83 Kodeksu cywilnego - w części dotyczącej tych czynności - art. 112c VAT
Środki pieniężne zgromadzone na rachunku VAT są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego dotyczącego egzekucji lub zabezpieczenia innych należności niż podatek od towarów i usług. Do zaległości w podatku powstałej za okres rozliczeniowy, za który podatnik w złożonej deklaracji podatkowej wykazał kwotę podatku naliczonego, której co najmniej 95% wynika z otrzymanych przez podatnika faktur, które zostały zapłacone z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności Mie stosuje się podwyższonych odsetek za zwłokę w wysokości 150% stawki podstawowej.

Podobnie na rachunek VAT zwracana będzie kwota podatku VAT z tytułu rozliczeń tego podatku dokonana w przyspieszonym terminie 25 dni. W efekcie podatnik otrzymujący zwrot będzie posiadał ograniczenia w dysponowaniu zwrotem otrzymywanym z urzędu skarbowego (m.in. poprzez dodatkowy wniosek o przekazanie tego zwrotu na inne cele niż podatkowe).

2. Pliki JPK obejmują również dodatkowe zakresy raportowania

Raporty w postaci Jednolitych plików kontrolnych należy od 1 lipca dostarcza nie tylko w zakresie ewidencji zakupu i sprzedaży VAT. O ile tę ostatnią należy przekazywać okresowo bez wezwania, to pozostałe pliki JPK utworzyć i przygotować należy na wezwanie organów skarbowych. Nowy obowiązek obejmuje następujące kategorie plików:

  • księgi rachunkowe – JPK_KR
  • wyciąg bankowy – JPK_WB
  • magazyn – JPK_MAG
  • faktury VAT – JPK_FA
  • podatkowa księga przychodów i rozchodów – JPK_PKPIR
  • ewidencja przychodów – JPK_EWP.

Zmiany od 1 lipca 2018 r. – zgodnie z projektem (nieuchwalone)

Zmiany proponowane w zakresie ustawy o podatku od towarów i usług polegają zasadniczo na:

  1. modyfikacji przesłanek stosowania zwolnienia dla dostaw budynków, budowli i ich części, poprzez likwidację warunku, że ich zasiedlenie nastąpiło w ramach czynności podlegającej opodatkowaniu – zmiana ta stanowi realizację wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) z dnia 16 listopada 2017 r. w sprawie C-308/16 Kozuba Premium Selection Sp. z o.o.;
  2. wyłączeniu z opodatkowania podatkiem VAT importu towarów w przypadku zawarcia umów między Rzecząpospolitą Polską a państwem trzecim dotyczących budowy lub utrzymania mostów transgranicznych lub wspólnych odcinków dróg (jeżeli w odniesieniu do tej umowy została wydana stosowna decyzja derogacyjna);
  3. dostosowaniu przepisów dotyczących transakcji z podmiotami powiązanymi do zmian wprowadzonych w odpowiednich przepisach dotyczących podatków dochodowych;
  4. dostosowaniu niektórych przepisów do wprowadzanego od 1 stycznia 2018 r. obowiązku składania deklaracji podatkowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej i braku możliwości składania w tej formie wraz z deklaracją innych dokumentów;
  5. umożliwieniu podatnikowi obliczenia i wykazania kwoty podatku VAT z tytułu importu towarów w rozliczeniu zamknięcia, o którym mowa w art. 175 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/2446 z dnia 28 lipca 2015 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unijnego kodeksu celnego (Dz. Urz. UE L 343 z 29.12.2015, str. 1, z późn. zm.);
  6. dostosowaniu zwolnienia dla gier hazardowych do nowych przepisów ustawy o grach hazardowych (obowiązujących od 1 kwietnia 2017 r.);
  7. doprecyzowaniu zapisów dotyczących przesłanek wykreślania z urzędu z rejestru podatników VAT oraz rejestru podatników VAT UE;
  8. wykluczeniu stosowania kaucji gwarancyjnej przez podmioty nowo powstałe;
  9. obniżeniu wysokości dodatkowego zobowiązania podatkowego do 15% w przypadku, gdy podatnik złoży korektę deklaracji podatkowej w trakcie kontroli celno-skarbowej;
  10. dostosowaniu przepisów dotyczących odpowiedzialności solidarnej do zmian w tzw. pakiecie paliwowym poprzez objęcie tą odpowiedzialnością podmiotów nabywających paliwa ciekłe;
  11. wyłączeniu możliwości korzystania ze zwolnienia podmiotowego w VAT (do 200 tys. zł rocznego obrotu) przez niektóre grupy podatników;
  12. zmianie warunków odliczenia kwoty zryczałtowanego zwrotu podatku zapłaconego za nabyte od rolnika ryczałtowego produkty rolne i usługi rolnicze;
  13. uzależnieniu możliwości wystawienia dla nabywcy (podatnika podatku VAT) faktury VAT z tytułu sprzedaży zarejestrowanej przy zastosowaniu kasy rejestrującej od wymienienia na paragonie dokumentującym tę sprzedaż numeru NIP nabywcy (numeru, za pomocą którego jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od wartości dodanej);
  14. uproszczeniu dla podatników polegającym na zmianie zakresu danych umieszczanych na dokumencie wystawianym przy nabyciu produktów rolnych i usług rolniczych od rolników ryczałtowych (fakturze VAT RR) oraz wprowadzeniu możliwości wystawiania i przesyłania tych dokumentów w formie elektronicznej. 

Zmiany w podatku VAT, które mają wejść w życie z końcem roku 2018 r. lub z początkiem 2019 r.

Ujednolicenie JPK oraz deklaracji VAT w jeden system raportowania - zgodnie z zapowiedziami Ministerstwa Finansów, od 2019 r. unifikacji podlegać ma deklaracja VAT-7 / VAT-7K oraz jednolity plik kontrolny JPK_VAT. W efekcie podatnicy składać będą wyłącznie jeden miesięczny plik kontrolny z którego wynikać mają również wszystkie dane niezbędne do rozliczenia podatku za ten okres. W miesięcznym systemie rozliczeniowym odbywać się mają również płatności na poczet należnego podatku, a także składane mają być wnioski o zwrot należnego podatku.