Zmiany w podatku VAT w 2016 r. i zasadach składania deklaracji VAT

Z początkiem 2016 r. dochodzi do szeregu zmian w rozliczeniach podatku od towarów i usług. Zmiany te obejmują również sporządzanie deklaracji podatkowych. W związku z tymi zmianami od rozliczenia za styczeń 2016 r. obowiązują nowe wzory VAT-7, VAT-7K i VAT-7D.

Korekty deklaracji VAT bez pisemnego uzasadnienia ich przyczyn

W 2016 r. nie ma już konieczności, by razem z korygowaną deklaracją składać pisemne uzasadnienie z wyjaśnieniami, co było przyczyną korekty. Do końca 2015 r. wyjaśnienie takie składane było na druku ORD-ZU. Obecnie, zarówno w stosunku do deklaracji dotyczących roku 2016, jak i lat wcześniejszych nie trzeba już takiego druku doręczać. 

Zmiana właściwości miejscowej urzędów skarbowych właściwych ze względu na podatek VAT

Od 1 stycznia 2016 r. właściwość miejscową urzędów skarbowych właściwych w sprawie opodatkowania VAT ustala się ze względu na miejsce siedziby podatnika.W przypadku, gdy podatnicy nieposiadający siedziby działalności gospodarczej na terytorium kraju, posiadają na tym terytorium stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, właściwość organów podatkowych ustala się według tego stałego miejsca prowadzenia działalności. Dzięki tej zmianie częściej niż do tej pory podatnik będzie składał zeznanie podatkowe w podatku PIT, CIT i VAT do tego samego organu podatkowego.  
Dotychczas właściwość miejscową ustalano co do zasady w oparciu o miejsce wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Dopiero w przypadku jeżeli czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług są wykonywane na terenie objętym zakresem działania dwóch lub więcej urzędów skarbowych, właściwość miejscową ustalało się dla:

  • osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej - ze względu na adres siedziby;
  • osób fizycznych - ze względu na miejsce zamieszkania.

W przypadku zgłoszeń celnych na których dochodzi do naliczenia podatku VAT, ustala się na podstawie przepisów prawa celnego.

Nowe wzory deklaracji VAT w 2016 roku

Druk vat-7 wersja 16 obowiązuje w 2016 rokuOd rozliczeń okresów rozpoczynających się 1 stycznia 2016 r. stosować należy nowe druki deklaracji VAT. Dotychczasowe wzory deklaracji dla podatku od towarów i usług wraz z objaśnieniami, określone w załącznikach nr 1-6 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 marca 2013 r. w sprawie wzorów deklaracji dla podatku od towarów i usług (Dz.U. poz. 394), mogą być stosowane nie dłużej niż do rozliczenia za ostatni okres rozliczeniowy 2015 r. Od stycznia 2016 r. natomiast właściwymi wzorami deklaracji podatkowych są:

Odsetki za zwłokę w podatku VAT – mogą być niższe, jak i wyższe niż do tej pory

Zmieniona od stycznia 2016 r.  pozostaje wysokość odsetek za zwłokę od zaległości w podatku VAT i to zarówno tych, które naliczane są po samodzielnej korekcie deklaracji podatkowej jak i tych, które naliczone są po kontroli i decyzji podatkowej ze strony organu skarbowego.
Obecnie w związku z samodzielnie przeprowadzoną korektą deklaracji przez pierwsze 6 miesięcy po upływie terminu do jej złożenia, podatnik może zastosować obniżone odsetki w wysokości 50% stawki podstawowej (obecnie odsetki podstawowe to 8%, stąd obniżone odsetki wynoszą 4% w skali roku).
Po okresie pierwszych sześciu miesięcy obowiązuje stawka podstawowa odsetek za zwłokę, ale wyłącznie w przypadku, gdy korekty dokona samodzielnie podatnik.
Natomiast w niektórych przypadkach niezależnie od tego, w jakim terminie dojdzie do korekty, w niektórych przypadkach obowiązuje podwyższona do 150% stawka odsetek za zwłokę (przy obecnych stawkach odsetek – będzie to 12% rocznie). Podwyższoną stawkę odsetek za zwłokę stosuje się do zaległości w podatku od towarów i usług w przypadku:

  1. zaniżenia zobowiązania podatkowego, zawyżenia kwoty nadpłaty lub zwrotu podatku ujawnionych przez organ podatkowy w toku kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego,
  2. korekty deklaracji:
    a) złożonej po doręczeniu zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej, a w przypadkach gdy nie stosuje się zawiadomienia - po zakończeniu kontroli podatkowej,
    b) dokonanej w wyniku czynności sprawdzających.

Stawkę podwyższoną stosuje się jednak jedynie, jeżeli kwota zaniżenia zobowiązania podatkowego, zawyżenia kwoty nadpłaty lub zwrotu podatku przekracza 25% kwoty należnej i jest wyższa niż pięciokrotna wysokość minimalnego wynagrodzenia, obowiązującego w dniu następującym po dniu upływu terminu płatności zobowiązania lub terminu zwrotu (w styczniu 2016 r. minimalne wynagrodzenie wynosi 1850 zł, a zatem by zastosowanie znalazły odsetki podwyższone do 150%, kwota zaniżenia lub zwróconego podatku lub wykazanej nadpłaty w tym okresie musi przekraczać 9250 zł). Niezależnie natomiast od kwoty zaniżenia lub kwoty zwrotu lub wykazanej nadpłaty, odsetki nalicza się w wysokości podwyższonej do 150%, gdy dojdzie do ujawnienia przez organ podatkowy w toku czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego niezłożenia deklaracji, mimo ciążącego obowiązku oraz braku zapłaty podatku.

Prewspółczynnik stosowany dla towarów i usług dla celów działalności VAT i celów innych niż działalność opodatkowana VAT

Wykorzystując towary i usługi do celów działalności gospodarczej oraz do innych celów, od dnia 1 stycznia 2016 r. podatnik musi obliczać zakres, w jakim wykorzystuje te towary i usługi do celów działalności gospodarczej. Metoda obliczeń powinna być ustalona w  sposób odpowiadający możliwie najbardziej specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć.
Podatnik nie musi stosować proporcji opartej o pre-współczynnik, w przypadku nabyć towarów i usług przeznaczonych wyłącznie dla celów osobistych (które opodatkuje w chwili ich przekazania na cele osobiste), a także w przypadku pojazdów, przy których nabyciu przysługiwało mu wyłącznie 50% odliczenie podatku VAT.
Pre-współczynnik stosuje się wyłącznie w przypadku, gdy przypisanie nabytych towarów i usług w całości do działalności gospodarczej podatnika nie jest możliwe.
Ustalenie proporcji odbywa się na podstawie danych z roku poprzedniego. Gdyby dane te w stosunku do obecnego roku były niereprezentatywne lub byłby to pierwszy rok działalności – podatnik ustala prewspółczynnik na postawie protokołu po uzgodnieniu go z naczelnikiem urzędu skarbowego. Proporcję określa się procentowo w stosunku rocznym. Proporcję tę zaokrągla się w górę do najbliższej liczby całkowitej, a z końcem roku ustala się faktyczne wykorzystanie towarów i usług w danym roku do celów działalności gospodarczej i celów innych i dokonuje odpowiednich korekt.
Zasady ustalania korekty mają zastosowanie do towarów i usług nabytych od dnia 1 stycznia 2016 r., z wyjątkiem nakładów poniesionych na nieruchomości w tym na nabycie praw wieczystego użytkowania gruntów, których nabycie przed tą datą również należy rozliczać na podstawie współczynnika, w pozostałym jej okresie dokonywania korekty VAT w związku z jej wykorzystywaniem.

Zmiany w uldze na złe długi

Podatnicy, którzy nie uzyskali zapłaty za wykonane dostawy towarów lub za świadczenie usług, mogą  występować o korektę w zakresie naliczonego podatku VAT, jeżeli płatność nie wystąpiła w okresie 150 dni oraz spełniono szereg innych warunków. Korygować VAT muszą także podmioty, które zwlekają z zapłatą, a które odliczyły podatek z tytułu wystawionej faktury.
Od 1 stycznia 2016 r. procedury występowania o korektę VAT nie można stosować w przypadku dostaw na rzecz podatnika będącego w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne. Procedury nie można stosować zarówno w przypadku dostaw i usług na rzecz podmiotu będącego w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, jak i takiego, który na dzień poprzedzający dzień złożenia deklaracji podatkowej, w której dokonuje się korekty był w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego.
W przypadku postępowania u dłużnika wskazano dodatkowo, że obowiązku korekty VAT z jego strony nie stosuje się w przypadku, gdy dłużnik w ostatnim dniu miesiąca, w którym upływa 150 dzień od dnia upływu terminu płatności, jest w trakcie postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji.
Ulgę za złe długi dostosowano również do zasad odliczania VAT przy zastosowaniu prewspółczynnika. W przypadku gdy towary lub usługi, od których podatnik ubiega się o zwrot podatku od wartości dodanej, były wykorzystywane tylko częściowo do wykonywania na terytorium kraju czynności dających prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, podatnik ubiegający się o zwrot podatku jest obowiązany przy określaniu wnioskowanej kwoty zwrotu podatku uwzględnić odpowiednio proporcję lub udział procentowy wskazany w ramach rozliczenia tego współczynnika.

Dostawy dla straży pożarnej ze stawką podstawową

Dotychczasowe opodatkowanie preferencyjną stawką podatku 8% VAT dostaw dla jednostek ochrony przeciwpożarowej, przeznaczonych na cele ochrony przeciwpożarowej zostaje od 1 stycznia 2016 r. uchylone. W efekcie dostawy na ich rzecz oraz na rzecz innych podmiotów opodatkowane będą stawką 23% VAT w zakresie następującego sprzętu:

  • łączności:
    • radiotelefony różnych typów wraz z osprzętem,
    • sprzęt łączności przewodowej,
    • zestawy komputerowe z urządzeniami peryferyjnymi, oprogramowanie,
    • urządzenia dyspozytorskie i aparatownie,
    • zestawy antenowe,
    • sprzęt do radiowej łączności trankingowej.
  • przewozowo- samochodowego:
    • pożarnicze samochody specjalne i specjalistyczne (gaśnicze, rozpoznawcze, drabiny samochodowe, techniczne, chemiczne, ekologiczne, dźwigi i podnośniki, cysterny, sanitarki) oraz fabrycznie wykonane i oznakowane pojazdy straży pożarnej,
    • sprzęt pływający, statki pożarnicze, łodzie, pontony i silniki oraz statki powietrzne dla ratownictwa i gaszenia pożarów,
  • materiały i środki wyposażenia specjalistycznego:
    • sprzęt ochrony osobistej: kombinezony, kamizelki, pasy ratunkowe i okulary,
    • aparaty oddechowe z maskami,
    • sprzęt burzący: piły spalinowe i elektryczne, rozpieracze i poduszki hydrauliczne, młoty pneumatyczne, narzędzia hydrauliczne uniwersalne, siekierołomy,
    • zapory pływające i sprzęt do likwidacji zagrożeń  ekologicznych i chemicznych: pompy chemiczne do paliw,  kwasów lub ługów, separatory i skimery olejowe wraz z oprzyrządowaniem,
    • wykrywacze gazów, temperatury i bezruchu, radiometry, pirometry, kamery termowizyjne,
    • urządzenia oddymiające i zadymiające,
    • wytwornice, agregaty i generatory pianowe,
    • prądownice strażackie, działka wodne i wodno-pianowe,
    • podręczny sprzęt gaśniczy: gaśnice, agregaty gaśnicze, hydronetki, tłumnice, bosaki, szafki hydrantowe,
    • węże pożarnicze (ssawne i tłoczne) oraz armatura wodna: łączniki, zbieracze, zasysacze, stojaki hydrantowe, rozdzielacze, zwijadła, zbiorniki wolno stojące,
    • drabiny pożarnicze przenośne: przystawne, wysuwane i zestawiane,
    • sprężarki, ładowarki i przetłaczarki do butli gazowych wysokociśnieniowych,
    • sprzęt ratowniczy: aparaty, skokochrony, wory, rękawy, linki ratownicze, ratowniczy sprzęt wysokogórski i dla płetwonurków,
    • chemiczne środki gaśnicze, sorbenty, neutralizatory i odkażacze, środki zwilżające i modyfikujące,
    • sprzęt kontrolno-pomiarowy stanowisk badawczych,
    • pompy i autopompy pożarnicze,
    • agregaty prądotwórcze i oświetleniowe oraz siłownie energetyczne,
    • sprzęt i środki do uszczelniania i ograniczania przemieszczania się materiałów niebezpiecznych.
  • wyposażenie zabezpieczające:
    • pojazdy i samochody specjalistyczne: kasyna polowe, chłodnie, piece piekarskie polowe, urządzenia dezynfekcyjno -kąpielowe, łaźnie polowe, przyczepy, naczepy i kontenery pożarnicze wraz z wyposażeniem,
    • polowe wyposażenie gastronomiczne: kuchnie polowe, termosy polowe, polowe podgrzewacze i rozdzielacze wody, namioty sypialne, techniczne i do kuchni polowych, kasyna polowe, garnki, menażki, niezbędniki,
    • wyposażenie samochodów sanitarnych.
  • materiały pędne i smary: paliwa i smary z wyłączeniem wyrobów objętych podatkiem akcyzowym
  • pozostałe towary:
    • urządzenia szkolno-treningowe: trenażery, ścieżki biegowe, urządzenia wydolnościowe i do pomiaru masy ciała, drobny sprzęt sportowy oraz przeszkody i urządzenia torów ćwiczeń sportowo-pożarniczych,
    • umundurowanie, odzież specjalna i ochronna, wyekwipowanie osobiste strażaka państwowej straży pożarnej według obowiązujących norm i wyposażenie specjalistyczne strażaka oraz odznaki, odznaczenia i dystynkcje,
    • wyposażenie stacji diagnostycznych, stacji przeciwdymowych-przeciwgazowych, warsztatów łączności i ćwiczebnych komór gazowych,
    • urządzenia sygnalizacyjno-ostrzegawcze do oznakowania pojazdów uprzywilejowanych w ruchu i terenów akcji ratowniczo-gaśniczych,
    • podwozia oraz nadwozia samochodowe i przyczepy pod zabudowę na pojazdy dla straży pożarnej.