Podatek VAT od auta – kratka, homologacja M1 i N1 oraz prawo odliczenia VAT

Prawo odliczania VAT od samochodów osobowych oraz innych pojazdów samochodowych zmieniało się przez lata. Popularność i znacząca wartość odliczenia powoduje, że nadal trwają prace nad ograniczaniem tego prawa. Rok 2014 powinien być  w tym zakresie przełomowy.

Odliczenie VAT od samochodów do 1 maja 2004 r.

Prawo odliczenia VAT nie przysługiwało w przypadku nabycia:

  • samochodów osobowych,
  • innych pojazdów samochodowych o dopuszczalnej ładowności nie przekraczającej 500 kg.


W przypadku pozostałych samochodów (innych niż osobowe pojazdów samochodowych o dopuszczalnej ładowności powyżej 500 kg) możliwe było pełne – 100% odliczenie podatku VAT.
Brak odliczenia nie dotyczy przypadków, gdy odprzedaż lub oddanie w odpłatne używanie na podstawie umów leasingu tych samochodów stanowi przedmiot działalności podatnika. W przypadku takiej działalności możliwe było pełne odliczenie VAT.

Odliczenia podatku VAT nie stosuje się przy nabyciu paliw silnikowych benzynowych, oleju napędowego oraz gazu wykorzystywanych do napędu samochodów osobowych lub innych samochodów o dopuszczalnej ładowności do 500 kg.

Przy nabyciu samochodów inne niż osobowe, które nie posiadają homologacji producenta lub importera wymaganej dla tego rodzaju samochodów, nie przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego oraz do zwrotu różnicy podatku, o kwotę podatku naliczonego związanego z nabyciem tych samochodów. Należy jednak uznać, że brak homologacji nie stanowi warunku pozbawiającego prawa odliczenia VAT w przypadku samochodów będących bezspornie np. samochodami ciężarowymi czy specjalistycznymi, które jako samochody nowe ( wyprodukowane w kraju lub sprowadzone z zagranicy ) posiadały homologację na taki właśnie typ pojazdu (por. np. Naczelnik Urzędu Skarbowego Nowe – Miasto, 29.07.2004 r., sygn.. akt NP-C/005-126/04).

Do dnia kolejnej zmiany przepisów nie przysługiwało prawo odliczenia VAT od pojazdów osobowych i innych o dopuszczalnej ładowności do 500 kg, użytkowanych na podstawie najmu, dzierżawy lub leasingu.

Demontaż kratki nie powodował podstawy do korekty wcześniej odliczonego VAT.

Odliczenie VAT od samochodów do 22 sierpnia 2005 r.

W okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 21 sierpnia 2005 r. w przypadku nabycia samochodów osobowych oraz innych pojazdów samochodowych o dopuszczalnej ładowności mniejszej niż określona według wzoru:

DŁ= 357 kg + n x 68 kg, gdzie:

DŁ - oznacza dopuszczalną ładowność,

n - oznacza ilość miejsc (siedzeń) łącznie z miejscem dla kierowcy

- kwotę podatku naliczonego stanowi 50% kwoty podatku określonej w fakturze lub kwoty podatku należnego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów lub kwoty podatku należnego od dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca - nie więcej jednak niż 5.000 zł.

Dopuszczalna ładowność oraz ilość miejsc (siedzeń) określona jest na podstawie wyciągu ze świadectwa homologacji lub odpisu decyzji zwalniającej z obowiązku uzyskania świadectwa homologacji, wydawanych zgodnie z przepisami prawa o ruchu drogowym. Pojazdy, które w wyciągu ze świadectwa homologacji lub w odpisie powyższej decyzji, nie mają określonej dopuszczalnej ładowności lub ilości miejsc, uznaje się również za samochody osobowe.

Pełne odliczenie podatku VAT dotyczy natomiast:

  • przypadków, gdy odprzedaż lub oddanie w odpłatne używanie na podstawie umowy leasingu tych samochodów (pojazdów) stanowi przedmiot działalności podatnika;
  • pojazdów specjalnych - jeżeli z wyciągu ze świadectwa homologacji lub z odpisu decyzji zwalniającej z obowiązku uzyskania świadectwa homologacji, wydawanych zgodnie z przepisami prawa o ruchu drogowym, wynika, że jest to pojazd specjalny;
  • pojazdów samochodowych do przewozu co najmniej 10 osób łącznie z kierowcą - jeżeli z wyciągu ze świadectwa homologacji lub z odpisu decyzji zwalniającej z obowiązku uzyskania świadectwa homologacji, wydawanych zgodnie z przepisami prawa o ruchu drogowym, wynika takie przeznaczenie.

Ta sama zasada dotyczy odliczania podatku VAT od pojazdów użytkowanych na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub umów o podobnym charakterze. Kwotę podatku naliczonego stanowi 50 % kwoty podatku naliczonego od czynszu (raty) lub innych płatności wynikających z zawartej umowy, udokumentowanych fakturą. Suma kwot w całym okresie użytkowania samochodu, o których mowa w zdaniu pierwszym, dotycząca jednego samochodu, nie może jednak przekroczyć kwoty 5.000 zł.

Podobnie obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika paliw silnikowych, oleju napędowego oraz gazu, wykorzystywanych do napędu samochodów osobowych i innych pojazdów samochodowych, których zakup nie dawał pełnego prawa odliczenia podatku VAT.

Odliczenie VAT od samochodów od 22 sierpnia 2005 r.

W przypadku nabycia samochodów osobowych oraz innych pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony kwotę podatku naliczonego stanowi 60 % kwoty podatku określonej w fakturze lub kwoty podatku należnego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów lub kwoty podatku należnego od dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca - nie więcej jednak niż 6.000 zł.

Zasada ta nie dotyczy:

  • pojazdów samochodowych mających jeden rząd siedzeń, który oddzielony jest od części przeznaczonej do przewozu ładunków ścianą lub trwałą przegrodą, klasyfikowanych na podstawie przepisów prawa o ruchu drogowym do podrodzaju: wielozadaniowy, van;
  • pojazdów samochodowych mających więcej niż jeden rząd siedzeń, które oddzielone są od części przeznaczonej do przewozu ładunków ścianą lub trwałą przegrodą i u których długość części przeznaczonej do przewozu ładunków, mierzona po podłodze od najdalej wysuniętego punktu podłogi pozwalającego postawić pionową ścianę lub trwałą przegrodę pomiędzy podłogą a sufitem do tylnej krawędzi podłogi, przekracza 50 % długości pojazdu; dla obliczenia proporcji, o której mowa w zdaniu poprzednim, długość pojazdu stanowi odległość pomiędzy dolną krawędzią przedniej szyby pojazdu a tylną krawędzią podłogi części pojazdu przeznaczonej do przewozu ładunków, mierzona w linii poziomej wzdłuż pojazdu pomiędzy dolną krawędzią przedniej szyby pojazdu a punktem wyprowadzonym w pionie od tylnej krawędzi podłogi części pojazdu przeznaczonej do przewozu ładunków;
  • pojazdów samochodowych, które mają otwartą część przeznaczoną do przewozu ładunków;
  • pojazdów samochodowych, które posiadają kabinę kierowcy i nadwozie przeznaczone do przewozu ładunków jako konstrukcyjnie oddzielne elementy pojazdu;

Spełnienie wymagań dla pojazdów samochodowych określonych powyżej stwierdzana była na podstawie dodatkowego badania technicznego przeprowadzonego przez okręgową stację kontroli pojazdów, potwierdzonego zaświadczeniem wydanym przez tę stację oraz dowodu rejestracyjnego pojazdu, zawierającego właściwą adnotację o spełnieniu tych wymagań. Przy czym kopię zaświadczenia podatnik był obowiązany dostarczyć, w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania, do naczelnika urzędu skarbowego. W przypadku zmian, w wyniku których pojazd nie spełnia powyższych wymagań, dokonanych w okresie 12 miesięcy licząc od miesiąca, w którym otrzymano fakturę lub dokument celny, podatnik jest obowiązany do skorygowania kwoty podatku naliczonego w całości w rozliczeniu za okres, w którym dokonano tych zmian.

  • pojazdów samochodowych będących pojazdami specjalnymi w rozumieniu przepisów prawa o ruchu drogowym o przeznaczeniach wymienionych w załączniku nr 9 do ustawy;
  • pojazdów samochodowych konstrukcyjnie przeznaczonych do przewozu co najmniej 10 osób łącznie z kierowcą - jeżeli z dokumentów wydanych na podstawie przepisów prawa o ruchu drogowym wynika takie przeznaczenie;
  • przypadków, gdy przedmiotem działalności podatnika jest:
    • odprzedaż tych samochodów (pojazdów) lub
    • oddanie w odpłatne używanie tych samochodów (pojazdów) na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub innych umów o podobnym charakterze, i te samochody (pojazdy) są przez podatnika przeznaczone wyłącznie do wykorzystania na te cele przez okres nie krótszy niż sześć miesięcy.

Ograniczenie dotyczy również umów najmu, dzierżawy, leasingu i umów o podobnym charakterze.

Odliczenie VAT od samochodów od 2008 r. (wyrok Magoora)
ETS w wyroku z 22 grudnia 2008 r. C-414/07 wskazał na zakaz ograniczania prawa odliczenia VAT w stopniu wyższym niż istniało ono w dniu akcesji (klauzula stand – still). ETS wskazał:

„Artykuł 17 ust. 6 akapit drugi szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku stoi na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie, przy dokonywaniu transpozycji tej dyrektywy do prawa wewnętrznego, uchyliło całość przepisów krajowych dotyczących ograniczeń prawa do odliczenia podatku od wartości dodanej naliczonego przy zakupie paliwa do samochodów używanych dla celów działalności podlegającej opodatkowaniu, zastępując je, w dniu wejścia wżycie tej dyrektywy na swym terytorium, przepisami ustanawiającymi nowe kryteria w tym przedmiocie, jeżeli te ostatnie przepisy powodują rozszerzenie zakresu zastosowania wskazanych ograniczeń. Powyższy przepis w każdym razie stoi na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie zmieniło później swoje ustawodawstwo, obowiązujące od wyżej wskazanego dnia, w sposób, który rozszerza zakres zastosowania tych ograniczeń w stosunku do sytuacji istniejącej przed tym dniem”.

Po wydaniu wyroku w sprawie Magoora możliwe stało się korygowanie deklaracji VAT w zakresie, w jakim podatnik nie dokonał pełnego odliczenia podatku VAT, a przepisy obowiązujące przed dniem akcesji na takie uprawnienie pozwalałyby. Jednocześnie zasadnym stało się skorygowanie kosztów uzyskania przychodów z tytułu podatku VAT, który wcześniej nie podlegał odliczeniu, a który mógł z tego względu być zaliczony do kosztów uzyskania przychodów.

Odliczanie VAT od samochodów w latach 2011-2013

Na zasadzie środka specjalnego pozwalającego na czasowe odejście od klauzuli stand still upoważniono Polskę do stosowania w latach 2011 – 2013 przepisów przejściowych. Na ich podstawie możliwe jest czasowe ograniczenie prawa korzystania z pełnego odliczenia podatku VAT.

Do dnia 31 grudnia 2013 r., w przypadku nabycia samochodów osobowych oraz innych pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony kwotę podatku naliczonego stanowi 60 % kwoty podatku określonej w fakturze lub kwoty podatku należnego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów lub kwoty podatku należnego od dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca - nie więcej jednak niż 6.000 zł.

Zasada powyższa nie dotyczy jednak:

  • pojazdów samochodowych mających jeden rząd siedzeń, który oddzielony jest od części przeznaczonej do przewozu ładunków ścianą lub trwałą przegrodą, klasyfikowanych na podstawie przepisów prawa o ruchu drogowym do podrodzaju: wielozadaniowy, van;
  • pojazdów samochodowych mających więcej niż jeden rząd siedzeń, które oddzielone są od części przeznaczonej do przewozu ładunków ścianą lub trwałą przegrodą i u których długość części przeznaczonej do przewozu ładunków, mierzona po podłodze od najdalej wysuniętego punktu podłogi pozwalającego postawić pionową ścianę lub trwałą przegrodę pomiędzy podłogą a sufitem do tylnej krawędzi podłogi, przekracza 50 % długości pojazdu; dla obliczenia proporcji, o której mowa w zdaniu poprzednim, długość pojazdu stanowi odległość pomiędzy dolną krawędzią przedniej szyby pojazdu a tylną krawędzią podłogi części pojazdu przeznaczonej do przewozu ładunków, mierzona w linii poziomej wzdłuż pojazdu pomiędzy dolną krawędzią przedniej szyby pojazdu a punktem wyprowadzonym w pionie od tylnej krawędzi podłogi części pojazdu przeznaczonej do przewozu ładunków;
  • pojazdów samochodowych, które mają otwartą część przeznaczoną do przewozu ładunków;
  • pojazdów samochodowych, które posiadają kabinę kierowcy i nadwozie przeznaczone do przewozu ładunków jako konstrukcyjnie oddzielne elementy pojazdu;

Powyższe warunki stwierdza się na podstawie dodatkowego badania technicznego przeprowadzonego przez okręgową stację kontroli pojazdów, potwierdzonego zaświadczeniem wydanym przez tę stację oraz dowodu rejestracyjnego pojazdu, zawierającego właściwą adnotację o spełnieniu tych wymagań. W przypadku zmian powodujących, że samochód nie spełnia kryteriów konieczna jest korekta podatku VAT. Nie ma znaczenia okres, po którym korekta nie jest konieczna.

  • pojazdów samochodowych będących pojazdami specjalnymi w rozumieniu przepisów prawa o ruchu drogowym o przeznaczeniach wymienionych w załączniku do niniejszej ustawy;
  • pojazdów samochodowych konstrukcyjnie przeznaczonych do przewozu co najmniej 10 osób łącznie z kierowcą - jeżeli z dokumentów wydanych na podstawie przepisów prawa o ruchu drogowym wynika takie przeznaczenie;
  • przypadków, gdy przedmiotem działalności podatnika jest:
    • odprzedaż tych samochodów (pojazdów) lub
    • oddanie w odpłatne używanie tych samochodów (pojazdów) na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub innych umów o podobnym charakterze i te samochody (pojazdy) są przez podatnika przeznaczone wyłącznie do wykorzystania na te cele przez okres nie krótszy niż sześć miesięcy.

Zasady powyższe dotyczą również importu samochodów osobowych oraz innych pojazdów samochodowych oraz użytkowania tych pojazdów na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze, a także do nabytych lub importowanych części składowych zużytych do wytworzenia przez podatnika samochodów osobowych oraz innych pojazdów samochodowych, jeżeli te samochody i pojazdy zostały zaliczone przez tego podatnika do środków trwałych w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym.

Odliczanie VAT od samochodów od roku 2014

Odliczenie VAT w części dotyczyć będzie:

  • samochodów osobowych,
  • innych niż samochody osobowe pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony.

W przypadku powyższych transakcji kwotę podatku naliczonego, o której stanowi 60% kwoty podatku określonej w fakturze lub kwoty podatku należnego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów lub kwoty podatku należnego od dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca - nie więcej jednak niż 6.000 zł.

Powyższe zasady częściowego odliczania dotyczą również samochodów osobowych lub innych pojazdów samochodowych użytkowanych na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze.

Istnieją wyjątki, które uprawniają do odliczenia podatku VAT w całości również w przypadku nabycia pojazdów samochodowy innych niż osobowe (czyli stanowiące wyjątek od drugiej z grup pojazdów wskazanych powyżej). Wyjątki te dotyczą:

  • pojazdów samochodowych mających jeden rząd siedzeń, który oddzielony jest od części przeznaczonej do przewozu ładunków ścianą lub trwałą przegrodą, klasyfikowanych na podstawie przepisów prawa o ruchu drogowym do podrodzaju: wielozadaniowy, van;
  • pojazdów samochodowych mających więcej niż jeden rząd siedzeń, które oddzielone są od części przeznaczonej do przewozu ładunków ścianą lub trwałą przegrodą i u których długość części przeznaczonej do przewozu ładunków, mierzona po podłodze od najdalej wysuniętego punktu podłogi pozwalającego postawić pionową ścianę lub trwałą przegrodę pomiędzy podłogą a sufitem do tylnej krawędzi podłogi, przekracza 50% długości pojazdu; dla obliczenia proporcji, o której mowa w zdaniu poprzednim, długość pojazdu stanowi odległość pomiędzy dolną krawędzią przedniej szyby pojazdu a tylną krawędzią podłogi części pojazdu przeznaczonej do przewozu ładunków, mierzona w linii poziomej wzdłuż pojazdu pomiędzy dolną krawędzią przedniej szyby pojazdu a punktem wyprowadzonym w pionie od tylnej krawędzi podłogi części pojazdu przeznaczonej do przewozu ładunków;
  • pojazdów samochodowych, które mają otwartą część przeznaczoną do przewozu ładunków;
  • pojazdów samochodowych, które posiadają kabinę kierowcy i nadwozie przeznaczone do przewozu ładunków jako konstrukcyjnie oddzielne elementy pojazdu;
  • pojazdów specjalnych - jeżeli z dokumentów wydanych zgodnie z przepisami prawa o ruchu drogowym wynika, że jest to pojazd specjalny;

W powyższych przypadkach spełnienie wymagań dla pojazdów samochodowych stwierdza się na podstawie dodatkowego badania technicznego przeprowadzonego przez okręgową stację kontroli pojazdów, potwierdzonego zaświadczeniem wydanym przez tę stację oraz dowodu rejestracyjnego pojazdu, zawierającego właściwą adnotację o spełnieniu tych wymagań. W przypadku gdy w pojeździe, dla którego wydano zaświadczenie, zostały wprowadzone zmiany, podatnik jest obowiązany do skorygowania kwoty podatku naliczonego w rozliczeniu za okres, w którym dokonał jego odliczenia.

  • pojazdów samochodowych innych niż wymienione w pkt 1-5, w których liczba miejsc (siedzeń) łącznie z miejscem dla kierowcy wynosi:
    • 1 - jeżeli dopuszczalna ładowność jest równa lub większa niż 425 kg,
    • 2 - jeżeli dopuszczalna ładowność jest równa lub większa niż 493 kg,
    • 3 lub więcej - jeżeli dopuszczalna ładowność jest równa lub większa niż 500 kg;

Dopuszczalna ładowność pojazdu oraz liczba miejsc (siedzeń), określona jest na podstawie dokumentów wydanych zgodnie z przepisami prawa o ruchu drogowym. Pojazdy, które w dokumentach nie mają określonej dopuszczalnej ładowności lub liczby miejsc, uznaje się również za samochody osobowe, zatem bez prawa do pełnego odliczenia VAT.

  • pojazdów samochodowych konstrukcyjnie przeznaczonych do przewozu co najmniej 10 osób łącznie z kierowcą - jeżeli z dokumentów wydanych na podstawie przepisów prawa o ruchu drogowym wynika takie przeznaczenie.


Odliczenie VAT w całości możliwe jest również, gdy odprzedaż lub oddanie w odpłatne używanie tych samochodów (pojazdów) na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub innych umów o podobnym charakterze stanowi przedmiot działalności podatnika.

Zasady ograniczenia VAT odliczanego stosuje się odpowiednio do nabytych lub importowanych części składowych zużytych do wytworzenia przez podatnika samochodów osobowych oraz innych pojazdów samochodowych.

Uwaga

Istnieje ryzyko, że powyższe przepisy zostaną czasowo derogowane i prawo odliczenia będzie po 31 grudnia 2013 r. nadal ograniczone. Zależy to od stosowania środka specjalnego oraz od rozpatrzenia wniosku przedstawionego w tej sprawie przez Rzeczpospolitą. Należy na bieżąco kontrolować stan przepisów w tym zakresie.